Er zijn verschillende manieren om als gemeente, bedrijf of school bij te dragen aan de preventie van geweld tegen vrouwen, of om zelf actie te ondernemen. Hier vind je de verschillende mogelijkheden.  

Door in te zetten op preventie binnen verschillende sectoren en niveaus, kunnen we voorkomen dat vrouwen en meisjes geweld blijven ervaren. Zo is het belangrijk dat er vroeg wordt ingezet op jongeren en kinderen, bijvoorbeeld door bespreekbaar te maken hoe je ongezonde en onveilige relaties kan herkennen en kan voorkomen. Ook is het belangrijk om signalen van partnergeweld en verschillende soorten geweld te herkennen, en taboes rond seksualiteit en genderidentiteit te bespreken en bewustwording te creëren. Daarnaast kan er op lokaal en regionaal niveau altijd meer gedaan worden, en is het belangrijk dat professionals, zorg- en hulpverleners goed opgeleid worden, maar ook dat er op de werkvloer meer gekeken wordt naar hoe je onveilige situaties kan voorkomen en een gendergelijke sfeer kan creëren.

Gemeenten

Gemeenten spelen een belangrijke rol bij het voorkomen en bestrijden van verschillende soorten van geweld tegen vrouwen. Geweld tegen vrouwen is een inbreuk op de mensenrechten van vrouwen. De overheid, provinciën, en gemeenten hebben daarom een belangrijke taak om dit geweld te voorkomen en bestrijden. Het is namelijk een maatschappelijk probleem waarbij verschillende instanties een belangrijke rol kunnen spelen. De overheid kan dit bijvoorbeeld doen door bepaalde vormen van geweld tegen vrouwen strafbaar te stellen. Uiteraard vervullen gemeenten hun kerntaken al, met name waar het gaat om het bestrijden van geweld achter de voordeur. Zo werken zij bijvoorbeeld vaak al nauw samen met Veilig Thuis en andere maatschappelijke organisaties. Maar gemeenten kunnen veel meer doen om geweld te voorkomen en om andere vormen van geweld te bestrijden, zoals straatintimidatie. 

In 2017 hebben Rotterdam en Amsterdam vormen van straatintimidatie strafbaar gesteld in de Algemene Plaatselijke Verordening. Ook in Almere en Tilburg is dit strafbaar op grond van een APV.  

Met de inwerkingtreding van het Europese Verdrag inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (de zogeheten Istanbul Conventie) op 1 maart 2016 is de Nederlandse overheid de verplichting aangegaan om dit geweld met beleid en wetgeving niet alleen te bestrijden, maar ook te voorkomen.

Zo maakte bijvoorbeeld de gemeenteraad van Schiedam recentelijk bekend dat ze de aanpak van huiselijk geweld hoge prioriteit gaan geven. Door een motie die unaniem is aangenomen, spreekt de gemeenteraad van Schiedam uit dat de aanpak van huiselijk geweld een prioriteit is en de samenwerking te zoeken met gemeenteraden in de regio. ‘De gemeenteraad moet haar verantwoordelijkheid nemen en iets doen aan de veiligheid van vrouwen en kinderen achter de voordeur’, stelt Sun van Dijk (fractie Van Dijk) in een motie die zij dinsdagavond indiende.

Het is dus belangrijk dat het probleem door gemeenten wordt erkend en dat hier prioriteit aan wordt gegeven. Zo kan er een juist beleid worden gevoerd en kunnen gemeenten samenwerken met maatschappelijke organisaties en andere gemeenteraden per regio.

Verder zijn er ook verschillende bewustwordingscampagnes en projecten die er binnen de gemeente voor kunnen zorgen dat bewustwording van geweld tegen vrouwen wordt vergroot en dat dit wordt aangepakt. 

Safe Streets Project. In een Safe Streets Gemeente worden problemen rond veiligheid van vrouwen en meisjes in de openbare ruimte aangepakt, in samenwerking met relevante organisaties en vrouwen en meisjes zelf, onder andere door middel van onderzoek, bewustwording onder vrouwen én mannen en maatregelen in de openbare ruimte. In Nederland zijn er inmiddels al 5 Safe Streets gemeenten: Almere, Castricum, Heiloo, Emmen en Utrecht. Op 25 november (de start van de Orange the World Campagne) tekent de gemeente Zaanstad de Safe Streets verklaring, en wordt daarmee de 6e gemeente! Kijk voor meer informatie op: https://safestreets.unwomen.nl/ 

Fairspace zet zich in voor veilige openbare en publieke ruimtes en wil met lokale acties en campagnes zorgen dat seksuele en discriminerende intimidatie in de publieke omgeving stopt.  Je kan hen inschakelen voor het creëren van een veiligere omgeving. Het doel van Fairspace is het creëren van een samenleving waarin iedereen in Nederland, ongeacht geslacht, ras, of geslachtsuitdrukking zich vrij voelt om zich te bewegen. Zij werken op verschillende terreinen samen om dit te bereiken. Zo geven zij ook beleidsadvies. Fairspace heeft meer dan vijf jaar ervaring in het begeleiden van lokale en nationale overheden. Ze gebruiken daarbij een holistische en datagestuurde aanpak voor onderwerpen als openbare veiligheid, gendergelijkheid en inclusiviteit.

Act4Respect is een organisatie die zich samen met jongeren en professionals inzet voor gelijkwaardige relaties onder jongeren en jongvolwassenen (15 tot 30 jaar), waarin geen ruimte is voor fysiek, seksueel-, gendergerelateerd- of cybergeweld. Ze willen voorkomen dat iemands sekse, identiteit of persoonlijkheid aanleiding vormt voor geweld. Beleidsmedewerkers die zich op lokaal, regionaal of nationaal niveau bezighouden met beleid op het gebied van cybergeweld, fysiek geweld en/of seksueel geweld vinden bij hen allerlei factsheets, toolkits en handreikingen voor verdere beleidsontwikkeling. 

De gemeente Rotterdam heeft zelf een lespakket opgesteld waarmee zij onderwerpen zoals huwelijkse dwang, huiselijk geweld of online seksueel misbruik bespreekbaar maken onder jongeren door middel van confronterend theaterspel. Dit VrijHeden lespakket kan worden aangeboden op scholen. Leerkrachten kunnen zich hiervoor inschrijven.

Rutgers zet in op preventie en een collectieve aanpak van seksueel geweld en seksuele intimidatie. Ook steunen ze gemeenten en lokale overheden om hun beleid, regelgeving en financiën hierop aan te passen. Ze hebben verschillende campagnes en projecten die hierbij kunnen helpen. 

Movisie biedt effectieve interventies, praktijkvoorbeelden, trainingen en tools voor het ondersteunen van gemeenten en professionals in hun beroepspraktijk om seksueel- en huiselijk geweld integraal aan te pakken en te voorkomen. Ze gaan in op ontwikkelingen in de praktijk en het beleid om iedereen zo goed mogelijk te ondersteunen. 

Het platform Wo=men zet zich in voor gendergelijkheid en empowerment van vrouwen in Nederland maar ook internationaal. Dit is 1 van de 17 Sustainable Development Goals (SDG) van de VN. WO=MEN coördineert de Nederlandse implementatie van dit ontwikkelingsdoel in nationaal en internationaal beleid. Ze hebben verschillende programma’s en campagnes om dit te realiseren.

DonaDaria is een organisatie die zich door middel van projecten op gemeentelijk, landelijk en Europees niveau inzet voor een inclusieve samenleving. Zo zetten ze zich o.a. in tegen seksueel geweld, discriminatie en schadelijke traditionele praktijken.

Lokale vrouwen service clubs: Zonta International en de Soroptimisten zijn vrouwen service clubs die zich inzetten voor vrouwen en zich richten op awareness en advocacy.  Zonta Says NO To Violence Against Women is een campagne van Zonta om geweld tegen vrouwen en meisjes te stoppen. De campagne, die in november 2012 begon, omvat de service- en belangenbehartigingsacties van Zonta-clubs en -districten om geweld tegen vrouwen en meisjes in hun lokale gemeenschappen te voorkomen en te beëindigen. Het belicht ook de voortdurende inspanningen van Zonta International om geweld tegen vrouwen en meisjes te beëindigen via het Zonta International Strategies to End Violence against Women (ZISVAW) -programma en via Zonta’s partnerschappen met de Verenigde Naties en haar agentschappen.

Ook kenniscentrum Atria zet zich in voor het bestrijden van geweld tegen vrouwen. Zij doen dit doormiddel van o.a. onderzoek en beleidsadvies.

Bedrijven

Ook bedrijven kunnen ervoor zorgen dat er een veilige en gendergelijke sfeer heerst op de werkvloer. Het is belangrijk dat werkgevers zelf een duidelijk beleid opstellen m.b.t seksuele intimidatie op de werkvloer. Hierbij zijn het instellen van een vertrouwenspersoon, het opstellen van gedragsregels en een klachtenregeling van belang. Je kan ook als werkgever voorlichting geven over gedrags- en omgangsregelingen binnen het bedrijf, en seksuele intimidatie op de werkvloer bespreekbaar maken. 

Atria zet zich ook in voor gendergelijkheid op de werkvloer door middel van bijvoorbeeld beleidsadvisering. Bedrijven kunnen bij Atria onder andere terecht voor advies over en onderzoek naar de diversiteit van hun personeelsbestand.

Fairspace zet zich in tegen straatintimidatie en voor het creëren van een veilige sfeer binnen openbare ruimtes. Ze richten zich ook tot scholen, de werkvloer, horeca- en uitgaansgelegenheden. Ze zijn onderdeel van een groot netwerk van kleinere organisaties die zich inzetten voor veilige, inclusieve openbare, publieke ruimtes.  Ze doen dit door middel van het geven van workshops die worden aangepast op de behoefte van de organisatie. Ze focussen zich hierbij op 3 velden: Onderwijs, co-creation en beleidsadvies. 

Emancipator is een organisatie die zich inzet voor emancipatie door middel van het betrekken van mannen en jongens. Dit doen ze door te werken aan deze thema’s: zorg en arbeid, geweld en veiligheid, seksualiteit, en seksuele diversiteit. Gendergelijkheid, inclusiviteit en diversiteit zijn niet alleen belangrijke thema’s binnen de samenleving, het is ook belangrijk dat er op de werkvloer aandacht voor is. Emancipator kan uw organisatie hierbij helpen.

Verder kunnen samenwerkingen tussen grote bedrijven, zoals Unilever en kleine lokale bedrijven ook een goede invloed hebben op het voorkomen van gendergeweld op de werkvloer. Hoe? Kijk voor meer informatie op: https://www.unwomen.org/en/news/stories/2020/1/feature-un-women-and-unilever-team-up-in-tanzania 

Kijk voor meer tips met betrekking tot beleid en preventie van geweld tegen vrouwen op de werkvloer op: https://www.werkenveiligheid.nl/sociale-veiligheid/25  

Om je sportvereniging veilig te houden, kijk op: https://centrumveiligesport.nl/doelgroepen/bestuurders-en-begeleiders/stappenplan. Hier vind je een stappenplan om je vereniging veilig te houden. 

Hulp & trainingen van Professionals

Om alle vormen van geweld tegen vrouwen, zoals seksueel geweld en seksuele intimidatie te voorkomen is het belangrijk dat er preventief genoeg voorlichting, informatie, cursussen en bijvoorbeeld lespakketten beschikbaar zijn.  Er zijn verschillende vormen van preventie, zoals universele preventie en selectieve preventie. Universele preventie is gericht op de gehele bevolking, bijvoorbeeld door middel van nationale publiekscampagnes in samenwerking met de ministeries. Selectieve preventie is gericht op bepaalde doelgroepen, zoals bijvoorbeeld jongeren, werkgevers of risicogroepen. Verschillende organisaties bieden lespakketten aan voor scholen maar bijvoorbeeld ook trainingen, workshops en advies voor professionals, of aan bedrijven om de werkvloer ‘veilig’ te houden. 

Qpido biedt lespakketten en trainingen voor bijvoorbeeld scholen en professionals aan. Ze hebben ook een aantal producten zoals boeken, folders en kaartspellen om seksualiteit bespreekbaar te maken. 

Fairspace zet zich in tegen straatintimidatie en voor het creëren van een veilige sfeer binnen openbare ruimtes. Ze richten zich ook tot scholen, de werkvloer, horeca- en uitgaansgelegenheden. Ze zijn onderdeel van een groot netwerk van kleinere organisaties die zich inzetten voor veilige, inclusieve openbare, publieke ruimtes.  Ze doen dit doormiddel van het geven van workshops die worden aangepast op de behoefte van de organisatie. Ze focussen zich hierbij op 3 velden: Onderwijs, co-creation en beleidsadvies. 

Feniks Tilburg is een Emancipatie Expertise Centrum in Tilburg en heeft als doel het bevorderen van de maatschappelijke positie van alle vrouwen: van jong tot oud, met verschillende achtergronden en leefstijlen. Wekelijks nemen 120 vrouwen deel aan hun activiteiten en cursussen. Ze hebben een uitgebreid programma en bieden verschillende activiteiten, cursussen, en themabijeenkomsten aan. Ook kun je bij Feniks terecht voor informatie en advies over allerlei onderwerpen die interessant en van belang zijn voor vrouwen. Heb je een vraag waarbij ze je niet direct kunnen helpen, dan verwijzen ze je op zorgvuldige wijze door naar de betreffende instantie(s). Daarnaast zijn ze partner van o.a. het Deltaplan.

Rutgers en Movisie bieden ook verschillende  les- en spelmaterialen aan voor jongeren en scholen.

Verder zijn er verschillende organisaties die zich richten op preventie en het ondersteunen van andere professionals binnen het werkveld van huiselijk- en/of seksueel geweld. 

Zo biedt Kadera ook trainingen en voorlichtingen over o.a. huiselijk geweld en de meldcode.

Daarnaast hebben zij de signalenkaart ontwikkeld, waarmee alle signalen en risicofactoren per leeftijd en risicogroep te zien zijn. Deze bevat signalen die kunnen gelden voor het slachtoffer en de pleger en kunnen wijzen op huiselijk geweld. Via de website is het mogelijk om de signalen aan te vinken en op te slaan in een interactieve PDF, waarmee de Meldcode gevolgd kan worden. Door gebruik te maken van de signalenkaart, kunnen meldingen nog beter onderbouwd en geregistreerd worden. 

Fier heeft een opleidingsinstituut (de Fier Academy). Hun doel is om de kennis over geweld in afhankelijkheidsrelaties te vergroten, door hun ervaring en expertise te delen. Zij maken in overleg met de aanvrager een programma dat naadloos aansluit bij de scholingsvraag. Zo ontwikkelen ze trainingen en lezingen speciaal voor professionals, maar verzorgen ze ook een passend programma voor verenigingen en scholen. 

Act4Respect zet zich ook in voor professionals in het werkveld, bijvoorbeeld voor Veiligheid en Justitie. Voor meer informatie hierover, en de verschillende werkvelden waar Act4Respect zich op focust, kijk op: https://act4respect.nl/werkvelden/ 

Movisie biedt effectieve interventies, praktijkvoorbeelden, trainingen en tools voor het ondersteunen van gemeenten en professionals in hun beroepspraktijk om seksueel- en huiselijk geweld integraal aan te pakken en te voorkomen. Ze gaan in op ontwikkelingen in de praktijk en het beleid om iedereen zo goed mogelijk te ondersteunen.

Ook Sterk Huis biedt hulp en ondersteuning aan professionals. De Steeds Sterker Academie biedt ondersteuning bij het continu blijven leren, ontwikkelen en innoveren aan eigen én aan externe professionals en aan cliënten. De academie is een plek waar ze hun expertise voeden en delen.

Initiatieven en Campagnes 

Er zijn verschillende initiatieven en campagnes die zich inzetten voor awareness van geweld tegen vrouwen.

#ZegErWatVan Tegen victim blaming is een jongerencampagne die is gestart door Rutgers en Atria tegen victim blaming. Dit is een kwetsend, schadelijk en hardnekkig fenomeen dat slachtoffers de schuld geeft van seksueel of fysiek geweld. En dat moet stoppen. Daarom roepen we op om er wat van te zeggen als je victim blaming ziet met #ZegErWatVan. Om aandacht te vragen roept deze campagne 6 november 2020 uit tot rokjesdag. Want een rokje mag nooit aanleiding zijn om een slachtoffer van seksueel ongewenst gedrag zelf de schuld te geven. Kijk voor meer informatie op: https://atria.nl/nieuws-publicaties/geweld-tegen-vrouwen/rutgers-en-atria-komen-met-zegerwatvan-tegen-victim-blaming/

Veilig stappen is een bewustwordings- en preventiecampagne. Ze geven voorlichtingen, advies en zorgen voor bewustwording van seksueel geweld en seksuele intimidatie (jongeren tussen 17-24 jaar) in de horeca. Er worden verschillende thema’s behandeld die centraal staan bij veilig uitgaan en geven tips hoe je zelf een bijdrage aan veilig uitgaan kan leveren. Je kan ook beschermingsproducten aanschaffen die je in kan zetten om jezelf te beschermen. Hun doel is om De cijfers van Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag en Seksueel Geweld in Nederland omlaag brengen en de veiligheid in o.a. het uitgaansleven te verhogen.  

De Nachtraad Groningen is een samenwerkingsverband die zich ook inzet voor een veilig nachtleven, en hierbij ingaat op bijvoorbeeld seksuele intimidatie en discriminatie. 

De Jij Staat Niet Alleen campagne van de gemeente Amsterdam is gericht op meisjes en vrouwen die te maken krijgen met seksuele intimidatie en geweld, op straat of online. Boodschap is dat de stad net zo goed van hen is en dat uitbuiting en intimidatie niet worden geaccepteerd. Voor wie behoefte heeft aan steun staat een Amsterdamse vrouw klaar die als positief rolmodel en vriendin een steun kan zijn.

SHE GOT GAME: Dit is een initiatief in samenwerking met het Paard, Emancipator NL en Rutgers om awareness te vragen vóór Safe Clubbing en tégen geweld tegen vrouwen.  

Act4Respect en Fairspace zetten zich ook in voor verschillende lokale campagnes en werken hierbij samen met verschillende organisaties. Zie ook de Safe Street campagne, onder het kopje gemeenten.

Werken met mannen en jongens

Het is belangrijk om mannen en jongens te betrekken bij de aanpak van geweld tegen vrouwen, juist omdat zij vaak de dader zijn. Dit geldt natuurlijk niet voor alle mannen. Daarom is het van belang dat mannen en jongens die het niet normaal vinden om vrouwen seksueel te intimideren, andere mannen hierop aanspreken.

HeforShe is een campagne die zich inzet voor gendergelijkheid. Mannen en jongens kunnen zich uitspreken als HeForShe, om samen met vrouwen en meisjes een gendergelijke wereld te bereiken. Om een gendergelijke wereld voor elkaar te krijgen is een innovatieve en inclusieve aanpak nodig die mannen en jongens ziet als partners voor vrouwenrechten en erkent dat iedereen baat heeft bij gelijke kansen.

Het Deltaplan (onderdeel van de Emancipator) is een brede maatschappelijke beweging van organisaties die zich inzetten tegen geweld tegen vrouwen en ook jongens en mannen willen betrekken in deze strijd. De verschillende organisaties werken samen aan een lange termijnplan om mannen en jongens structureel in de strijd te betrekken. Kijk voor meer informatie op: https://www.emancipator.nl/ 

Dorganisatie Veilig Stappen probeert mannen te betrekken bij het veiliger maken van bijvoorbeeld het uitgaansleven en het verminderen van seksueel geweld en seksuele intimidatie. Andere organisaties die o.a. deel uitmaken van het Deltaplan zijn de Blijf GroepFairspace, Atria, QpidoWo=men, Rutgers, UNWomen NL, Shop. Kijk voor meer informatie op: https://www.emancipator.nl/deltaplan/partners/  

De White Ribbon Campagne van Emancipator roept mannen op om het statement te onderschrijven dat ze nooit geweld tegen vrouwen zullen plegen, het nooit zullen goedpraten en het nooit zullen verzwijgen. 

De Ben Je Oke campagne laat mannen de vraag stellen ‘Ben je oke’, als zij ongewenst seksueel gedrag bij vrouwen merken, bijvoorbeeld in de kroeg. Hiermee proberen ze de awareness voor seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag te vergroten. 

Zie verder;
VICE, ‘Waarom straatintimidatie ook een mannenzaak zou moeten zijn’
VIVA, ‘Catcalling anno 2019: ‘Hé schatje, mooie benen!’